Wat zijn floaters of mouches volantes?

Floaters, ook wel mouches volantes of zwevende vlekjes genoemd, zijn kleine troebelingen in het glasvocht van het oog die je kunt waarnemen als naar een lichte achtergrond kijkt. Denk aan een heldere hemel, een wit vlak of een tl-lamp. Ze worden omschreven als vliegjes, draadjes, spinnenwebben, puntjes of cirkels die meebewegen met je oogbewegingen. In dit artikel gaan we verder in op wat floaters zijn, de oorzaken, diagnose, behandeling en meer.

De meest voorkomende oorzaak van floaters

De meest voorkomende oorzaak van floaters is het krimpen van het glasvocht naarmate je oude wordt. Normaal glasvocht bestaat uit heldere gelei, maar deze gelei kan structuur verliezen en troebelingen vormen als we ouder worden. Als jet glasvocht krimpt, kan het loskomen van het netvlies. Er kunnen meebewegende vlekken worden waargenomen die duidelijk zichtbaar zijn tegen lichte achtergronden.

Andere oorzaken van floaters

Er zijn ook andere oorzaken voor floaters. Zo kunnen ze ontstaan door bijvoorbeeld een oogoperatie, zoals een staaroperatie of door bloed in het glasvocht, bijvoorbeeld bij diabetes mellitus. Verder kunnen inwendige oogontstekingen glasvochttroebelingen veroorzaken. Tot slot kunnen floaters bij jongere mensen optreden zonder duidelijk oorzaak. Dit kan ontstaan door kleine veranderingen in het glasvocht of door genetische factoren. Soms kunnen er floaters vormen na een harde klap tegen het hoofd of als gevolg van trauma.

Hoe floaters eruitzien en aanvoelen

Floaters kunnen er bij ieder persoon anders uitzien. Sommigen zien zwarte vlekjes, anderen zien vliegjes, sliertjes of cirkels. Vaak worden ze pas echt goed zichtbaar als je naar een heldere hemel of lichte achtergrond kijkt. Soms ontstaat er een enkele meebewegende blek die precies in het midden van het gezichtsveld blijft hangen. In andere gevallen zijn er meerdere forse troebelingen die het zicht ernstig storen.

Wanneer je alert moet zijn op floaters

Hoewel floaters meestal onschuldig zijn, is het belangrijk om alert te zijn als je plotseling ontstane vlekjes of lichtflitsen ziet. Dit kan namelijk wijzen op een scheurtje in het netvlies of een beginnende netvliesloslating. Het is dan dringend om een oogarts te raadplegen. Ook als je een groot aantal zwevende vlekjes of een ‘gordijn’ in je gezichtsveld ervaart, kan dit duiden op bloed of ontstekingscellen in het glasvocht. Dit kan wijzen op een inwendige oogontsteking, diabetes mellitus of een netvliesloslating.

Het glasvocht en zijn rol

Het glasvocht vult het grootste gedeelte van het oog en heeft een gelachtige structuur. Het bestaat voor 99% uit water, maar het bevat ook fijne vezels die het glasvocht helder en stabiel houden. Wanneer het glasvocht krimpt of veroudert, kunnen de vezels samenklonteren en troebelingen veroorzaken.

Onderzoek en diagnose

Wanneer je last hebt van floaters, is het verstandig om een oogarts te bezoeken. De oogarts zal een oogheelkundig onderzoek uitvoeren, waarbij het glasvocht, de lens, de gele vlek en het netvlies nauwkeurig bekeken worden. Hierbij kan de oogarts vaststellen of de floaters onschuldig zijn of dat het een gevolg is van een ernstiger probleem, zoals een scheurtje of netvliesloslating. Het is vooral essentieel om je te laten onderzoeken bij klachten die plotselingen ontstaan.

Behandeling en omgaan met floaters

Vaak is een behandeling niet nodig, omdat de hersenen leren om de floaters te negeren. Wanneer de gezichtsscherpte erg slecht is door forse troebelingen, kan een operatie overwogen worden. Het glasvocht wordt verwijderd en vervangen door een heldere vloeistof. De behandeling wordt alleen uitgevoerd als de klachten ernstig zijn.

Laserbehandeling

Er bestaan ook laserbehandelingen om floaters te verminderen, maar deze zijn niet altijd effectief en niet voor iedereen geschikt. Een consult bij een ervaren oogarts is altijd noodzakelijk voordat een behandeling wordt gestart.

Veelgestelde vragen over floaters

Wat zijn floaters en kunnen ze in beide ogen tegelijk voorkomen?

Floaters zijn zwevende vlekjes in het glasachtig lichaam die meestal in beide ogen tegelijk kunnen komen, al kan de hoeveelheid per oog verschillen. Omdat glasvocht in elk oog apart kan verouderen, kunnen klachten aan één oog eerder optreden.

Waarom lijken floaters duidelijker zichtbaar tegen een lichte achtergrond?

Op een lichte achtergrond zoals een wit vlak, een heldere hemel of onder een tl-lamp vallen zwarte vlekjes en vliegjes extra op. Dit komt doordat de troebelingen in het glasvocht beter afsteken tegen de lichte kleur. Hierdoor worden de mouches volantes duidelijker waargenomen dan in een donkere omgeving.

Kan stress of vermoeidheid invloed hebben op storende floaters?

Stress of vermoeidheid veroorzaakt geen glasvochttroebelingen, maar kan wel maken dat je zwevende vlekjes hinderlijker opmerkt. Wanneer je gespannen bent, richten je hersenen zich meer op storende signalen in je gezichtsveld. Hierdoor lijken de floaters duidelijker zichtbaar, ook al zijn ze niet veranderd.

Verdwijnen floaters uiteindelijk helemaal?

Floaters kunnen soms deels verdwijnen, maar meestal blijven er puntjes, sliertjes of spinnenwebben zichtbaar in het glasvocht. Wel kunnen ze na verloop van tijd minder storend worden doordat de hersenen ze leren negeren en glasvochttroebelingen verschuiven naar de randen van gezichtsveld. Floaters verdwijnen slechts bij een klein deel van de mensen.

Alert blijven op floaters

Floaters, ook wel mouches volantes of zwevende vlekjes genoemd, ontstaan doordat het glasvocht krimpt en er glasvochttroebelingen ontstaan. Meestal zijn deze vlekjes onschuldig, maar als de vlekjes bijvoorbeeld plotseling ontstaan, kan dit wijzen op een scheurtje of netvliesloslating. Bij twijfel is een oogheelkundig onderzoek bij de oogarts zinvol, vooral bij forse troebelingen of verminderd gezichtsvermogen.